[duke]

Nguyễn Thị Mộng Thường 

https://www.facebook.com/messenger_media...7783865872

 

Tìm từ bài hát trên thì ra một Kênh YouTube tuyệt vời! 

[duke]

[duke]

[duke]

[duke]

Bạn đã là một người sáng tạo rồi. Dưới đây là cách để hành động như một người sáng tạo thực thụ



Ngày 25 tháng 6 năm 2026
Bài viết này trong chuyên mục "Sự thay đổi trong công việc" được viết bởi biên tập viên Taylor B.

Khi nghĩ về việc tạo nội dung, tôi thường nghĩ đến những người có tầm ảnh hưởng với đèn chiếu sáng và các video hướng dẫn trang điểm (GRWM). Tôi ngày càng nhận ra rằng quan điểm này quá hạn hẹp.

Là một biên tập viên, tôi dành nhiều thời gian để xem xét dữ liệu về những thay đổi trong thị trường lao động và thế giới việc làm. Gần đây, một xu hướng khó có thể bỏ qua: khả năng hiển thị đang trở thành một kỹ năng nghề nghiệp cốt lõi.

Khi ngày càng nhiều chuyên gia xây dựng doanh nghiệp, sự nghiệp đa dạng và danh tiếng trực tuyến, thói quen của những người sáng tạo đang dần trở thành xu hướng chính trong cuộc sống nghề nghiệp. Ví dụ điển hình: Tinh thần khởi nghiệp trên INTERNET đang bùng nổ, với số lượng thành viên thêm từ "người sáng lập" vào hồ sơ của họ tăng gần 70% so với năm trước. Theo dữ liệu khảo sát gần đây, hơn 6/10 doanh nhân cũng tự nhận mình là người sáng tạo nội dung.

Sự thay đổi này không chỉ giới hạn ở Internet. Theo nghiên cứu mới từ Viện Reuters, gần 1/3 người Mỹ đã tiếp nhận tin tức từ những người sáng tạo nội dung trong tuần qua. Điều này cho thấy niềm tin đang chuyển sang những tiếng nói cá nhân mà mọi người nhận ra.

Nhìn chung, những xu hướng này chỉ ra một sự thay đổi rộng lớn hơn: nền kinh tế sáng tạo đang mở rộng vượt ra ngoài phạm vi những người kiếm sống bằng việc sáng tạo và trở thành một phần trong cách các chuyên gia xây dựng niềm tin và cơ hội.

Điều này đặt ra cho tôi hai câu hỏi: Liệu nhiều người trong chúng ta có cần phải trở nên nổi bật hơn trên mạng không? Và nếu có, làm thế nào để chúng ta làm điều đó một cách hữu ích chứ không phải chỉ là hình thức? Để tìm hiểu, tôi đã nghiên cứu dữ liệu độc quyền của (nơi tôi làm việc) và hỏi những người sáng tạo nội dung trên mạng về những điều họ ước mình đã biết sớm hơn khi sáng tạo trên nền tảng này.

Câu trả lời ngắn gọn là có, đặc biệt nếu bạn muốn các cơ hội đến với mình.

Mọi người đã và đang nâng cao khả năng của mình. Bài đăng gốc tăng 14% so với năm trước và các bình luận hướng đến kiến thức tăng 11%. Thời gian dành để đọc những bình luận đó tăng 21%. Ngày càng nhiều chuyên gia theo dõi người khác trên Internet thay vì chỉ kết nối với họ. Điều này có nghĩa là chúng ta có thể đang chuyển từ hình thức kết nối truyền thống sang xây dựng lượng khán giả theo phong cách sáng tạo hơn.

Hoạt động này mang lại lợi ích hữu hình. Nhóm quản lý nguồn cấp dữ liệu nhận thấy rằng các thành viên đăng bài một lần mỗi tuần có lượt xem hồ sơ nhiều hơn trung bình gấp 4 lần, trong khi những người đăng có lượt xem nhiều hơn gấp 5 lần. Bình luận cũng rất quan trọng. Các thành viên bình luận trên bài đăng trên nguồn cấp dữ liệu nhận được lượt xem hồ sơ nhiều hơn 2,5 lần, yêu cầu kết nối nhiều hơn gần 3 lần và tin nhắn nhiều hơn khoảng 5 lần. Nói cách khác: việc đăng bài thay đổi tần suất mọi người tìm thấy bạn, kết nối với bạn và tiếp cận các cơ hội tiềm năng.

Bản năng xây dựng sự hiện diện công khai giờ đây đã lan đến cấp cao nhất trong sơ đồ tổ chức. Theo khảo sát về sự tự tin của lãnh đạo cấp cao, gần 6 trong số 10 giám đốc điều hành tại Mỹ tin rằng kể chuyện bằng video là một cách hiệu quả để các nhà lãnh đạo cấp cao trở nên dễ thấy và dễ tiếp cận hơn với các bên liên quan chính.

Nếu bạn vẫn chưa bị thuyết phục để nâng cao khía cạnh sáng tạo của mình trên mạng, bạn không đơn độc. “Càng thăng tiến, việc đăng bài càng giống như một rủi ro về địa vị – như thể sự nổi bật báo hiệu bạn có nhiều thời gian rảnh rỗi hoặc điều gì đó cần chứng minh,” Ram Srinivasan, giám đốc điều hành tập trung vào việc áp dụng AI trong doanh nghiệp, cho biết. “Kết quả là những người có tư duy sâu sắc nhất lại âm thầm theo dõi, còn những người thể hiện năng lực thì lại chiếm ưu thế.”

Đây là một thực trạng mà tôi nhận thấy rõ ràng với tư cách là một người theo dõi lâu năm. Đôi khi, các chuyên gia có những điều hữu ích để nói lại không muốn chia sẻ công khai – và khoảng cách giữa những gì mọi người biết và những gì họ chia sẻ chính là nơi tiềm ẩn cơ hội.

Hãy hỏi Khalid Turk, giám đốc công nghệ thông tin của hệ thống chăm sóc sức khỏe Santa Clara. “Vài năm trước, tôi là một người vận hành CNTT y tế mà không ai ngoài tòa nhà của tôi biết đến,” ông nói. “Tôi làm việc; tôi chỉ không bao giờ nói về nó.”

Giờ đây, ông là một giám đốc điều hành giám sát CNTT tại bốn bệnh viện và hơn 20 phòng khám, chia sẻ những hiểu biết của mình với hơn 16.000 người theo dõi. Bài học đã thay đổi mọi thứ đối với ông rất đơn giản: “Hãy ngừng thể hiện chuyên môn – hãy bắt đầu chia sẻ công việc.”

Lời khuyên "hãy xuất hiện nhiều hơn" nghe có vẻ như là lời kêu gọi trở nên khéo léo hơn hoặc tự quảng bá bản thân nhiều hơn. Nhưng trong tất cả những lời khuyên tôi nhận được, lời khuyên nhất quán nhất lại là điều ngược lại: hãy cố gắng hữu ích cho người khác thay vì cố gắng gây ấn tượng.

"Tôi chưa bao giờ đặt mục tiêu xây dựng một 'thương hiệu'. Tôi chỉ tiếp tục dạy những gì mình làm, với một nhịp độ đều đặn, cho những người mà tôi muốn giúp đỡ," Turk nói. "Danh tiếng là sản phẩm phụ."

Mark Phinick, một huấn luyện viên bán hàng, có cách tiếp cận tương tự. "Hãy chia sẻ những điều hữu ích mà bạn thấy trong công việc: các mô hình, những sai lầm, những câu hỏi thường xuyên xuất hiện." Lời khuyên của ông dành cho người đang soạn thảo bài đăng đầu tiên là hãy tự hỏi bản thân: "Tôi đang nói điều gì riêng tư mà nếu nói công khai thì có thể giúp ích cho nhiều người hơn?"

Turk diễn đạt lại điều này như sau: "Tôi biết điều gì mà người đi sau tôi một bước không biết?"

"Nhu cầu?"

Điều đó có thể bao gồm việc phân tích cách bạn đưa ra quyết định tại nơi làm việc hoặc thậm chí trả lời một câu hỏi bạn thường được hỏi trong các cuộc họp hoặc các buổi trò chuyện cà phê. Cynthia Barnes, một doanh nhân với công ty tư vấn đã xây dựng được lượng người theo dõi hơn 75.000 người, cho biết cách tốt nhất để nội dung này bền vững là làm cho nó có thể chứng minh được. Quy tắc của cô ấy cho mỗi bài đăng là xây dựng nó xung quanh một số liệu đã được chứng minh, chẳng hạn như kết quả của khách hàng hoặc một điểm dữ liệu từ chính phủ.

Nếu bạn đang tự hỏi mình nên đăng về điều gì, hãy nghĩ về hướng mà cuộc trò chuyện đang diễn ra. Các nhà khoa học dữ liệu của công ty cho tôi biết rằng AI là một trong những cuộc trò chuyện lớn nhất trên nền tảng này và nó đang trưởng thành. Một số cuộc trò chuyện về AI phát triển nhanh nhất không còn chỉ là về thử nghiệm hay sự cường điệu; chúng tập trung vào các nền tảng AI doanh nghiệp, các tác nhân, quản trị và triển khai.

Tuy nhiên, AI không phải là trò chơi duy nhất. Nội dung tiếp thị tạo ra nhiều bình luận hơn nội dung về AI, được thúc đẩy bởi các cuộc thảo luận xung quanh tiếp thị người sáng tạo và các chủ đề bán hàng. Và trong số những người sáng tạo trên Net, các ngành phát triển nhanh nhất trong ba tháng qua là truyền thông xã hội, tăng lên. Bài đăng về nội dung thông thường tăng gấp 3,3 lần, và về trí tuệ nhân tạo (AI) tăng gấp 2,2 lần.

Nhóm biên tập nội dung của công ty cũng chỉ ra một số chủ đề thường xuyên xuất hiện: những hiểu biết chuyên môn và bài học nghề nghiệp, tin tức và phân tích ngành, nội dung giáo dục về công việc và kinh tế, và những câu chuyện rút ra từ kinh nghiệm cá nhân của bạn.

Bài học không phải là chạy theo mọi chủ đề đang thịnh hành mà là tìm điểm giao thoa giữa những gì mọi người đang cố gắng hiểu và những gì bạn có thể giải thích một cách đáng tin cậy. Điều đó có thể có nghĩa là nói về cách nhóm của bạn đang triển khai AI trong công việc hoặc chia sẻ những xu hướng tiếp thị trong ngành của bạn.

Barnes nhận thấy rằng những bài đăng mạnh mẽ nhất thường kết hợp giọng văn chân thực với điều gì đó cụ thể: "nội dung không có bằng chứng chỉ là tiếng ồn được định dạng tốt."

Và "định dạng tốt" không quan trọng như một số người nghĩ. Nhóm biên tập nội dung cho biết định dạng tốt nhất cho một bài đăng là định dạng giúp bạn truyền đạt thông điệp của mình hiệu quả nhất. Văn bản, hình ảnh, video, thăm dò ý kiến và tài liệu đều có thể hiệu quả nếu chúng phục vụ ý tưởng của bạn.

Tuy nhiên, hình ảnh cần phải chứng minh được giá trị của chúng. Nhóm này cảnh báo không nên thêm hình ảnh hoặc video chỉ vì mục đích thêm vào, chia sẻ những video chung chung hoặc... Ảnh selfie thiếu ngữ cảnh thường không thu hút được nhiều lượt tương tác. Video ngắn đang ngày càng phổ biến, nhưng nhóm chuyên gia khuyên nên giữ thời lượng dưới hai phút và tạo điểm nhấn mạnh mẽ trong vài giây đầu tiên để thu hút sự chú ý.

Hiểu được những chủ đề đang thịnh hành và định dạng nào nên sử dụng khi đăng bài có thể chưa đủ để bạn bắt đầu. Các nhà sáng tạo nội dung kỳ cựu cho rằng trước khi viết bất kỳ bài đăng nào, điều quan trọng là phải xác định rõ mục tiêu mình đang hướng tới.

Diana C. , một chuyên gia về xây dựng thương hiệu cá nhân, đã giải thích chi tiết.

Chú thích được tạo tự động

Trước tiên, hãy xác định những đặc điểm và khả năng nổi bật của bạn, sau đó khám phá niềm đam mê và sở thích của mình. Hãy điều chỉnh điều đó phù hợp với nhu cầu của đối tượng mục tiêu.

Nền tảng của cô ấy gói gọn trong năm câu hỏi: Những đặc điểm nào tạo nên con người bạn? Bạn đam mê điều gì? Bạn có những kỹ năng gì? Bạn đang muốn tiếp cận ai? Và bạn muốn tạo ra tác động như thế nào? Trả lời những câu hỏi đó, việc viết bài sẽ dễ dàng hơn nhiều.

Những bài đăng đầu tiên của bạn không cần phải hoàn hảo, chúng chỉ cần tồn tại. "Mọi người nhận ra chuyên môn, giá trị và niềm đam mê đóng góp," Matthew Rosenquist, một chuyên gia an ninh mạng với hơn 200.000 người theo dõi, cho biết: "Thường xuyên chia sẻ những hiểu biết giá trị và tương tác mang tính xây dựng với các đồng nghiệp sẽ được đền đáp."

Và không, bạn không cần đèn vòng.

[duke]

Nghiên cứu mới: Ăn loại bơ được yêu thích này mỗi ngày cho thấy nguy cơ tử vong sớm và ung thư gần 20%



Bài viết của Emily S.

Đăng ngày 08 tháng 3 năm 2025

Thật không thể tin được: Các nhà nghiên cứu chỉ ra loại gia vị kinh điển này là thủ phạm trong chế độ ăn uống của bạn. Dưới đây là những loại gia vị thay thế.

Julia Child từng nổi tiếng nói rằng, “Với đủ bơ, mọi thứ đều ngon.” Người Mỹ đồng ý. Theo dữ liệu năm 2020 từ công ty nghiên cứu thị trường Statista, hơn 73 triệu người tiêu dùng Mỹ sử dụng một pound bơ mỗi tuần. Mặc dù có thể nói đây là lựa chọn lành mạnh hơn so với sản phẩm chế biến sẵn như bơ thực vật, nhưng các nhà khoa học đang nhắc nhở chúng ta rằng bơ không nên có trong hoặc trên mọi thứ.

Một nghiên cứu được công bố vào tháng 3 năm 2025 trên JAMA Internal Medicine, một tạp chí của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ, đã xem xét tác động của việc tiêu thụ bơ so với dầu thực vật đến tỷ lệ tử vong. Dữ liệu được thu thập trong suốt 33 năm, từ năm 1990 đến năm 2023, và được cung cấp bởi ba nguồn khác nhau. Tổng cộng có 221.054 người trưởng thành tham gia nghiên cứu, và họ trả lời các bảng câu hỏi tập trung vào chế độ ăn uống cứ bốn năm một lần.

Các nhà nghiên cứu về sức khỏe cộng đồng tại Harvard, MIT và Đại học Copenhagen ở Đan Mạch đã phân tích mối quan hệ giữa sức khỏe và lượng bơ tiêu thụ—cho dù được sử dụng trong quá trình nấu nướng hay phết lên thức ăn—so với việc sử dụng dầu cây rum, dầu đậu nành, dầu ngô, dầu hạt cải và dầu ô liu khi chiên, xào, nướng và trộn salad.

Họ nhận thấy rằng những người tiêu thụ nhiều bơ nhất có nguy cơ tử vong tổng thể cao hơn 15% và tỷ lệ tử vong do ung thư cao hơn so với những người tiêu thụ ít nhất.

Mặt khác, việc tiêu thụ các loại dầu thực vật lại liên quan đến việc giảm tỷ lệ tử vong. Việc tiêu thụ nhiều nhất các loại dầu này dẫn đến nguy cơ tử vong tổng thể thấp hơn 16% so với những người tiêu thụ ít nhất. Ngoài ra, cứ mỗi 10 gram dầu thực vật được tiêu thụ có liên quan đến việc giảm 11% nguy cơ tử vong do ung thư.

Hơn nữa, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng việc thay thế 10 gram bơ bằng một lượng dầu thực vật tương đương trong chế độ ăn hàng ngày dẫn đến giảm khoảng 17% tổng tỷ lệ tử vong và giảm 17% tỷ lệ tử vong do ung thư. Từ những kết quả này, nghiên cứu kết luận rằng việc thay thế bơ bằng dầu thực vật có thể mang lại “lợi ích đáng kể trong việc ngăn ngừa tử vong sớm”.

Họ cũng cho biết thêm rằng cần nghiên cứu sâu hơn, vì phần tóm tắt đã thừa nhận rằng có những biến số tiềm ẩn có thể ảnh hưởng đến kết quả. Ví dụ, có thể các đối tượng đã thay đổi chế độ ăn uống của họ do được chẩn đoán bệnh. Ngoài ra, đa số người tham gia là người da trắng hoặc là các chuyên gia chăm sóc sức khỏe, điều này có thể làm sai lệch xu hướng trong kết quả.

Tuy nhiên, bất chấp việc cần có thêm các nghiên cứu, rõ ràng là việc thay thế bơ bằng dầu thực vật mang lại nhiều lợi ích, như Healthline đã chia sẻ. Ví dụ:

Dầu ô liu chứa vitamin E và axit oleic, một loại chất béo không bão hòa đơn được cho là có đặc tính chống ung thư và chống viêm.

Dầu cây rum được cho là làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành.

Các chất chống oxy hóa trong dầu mè có khả năng cải thiện chức năng não và bảo vệ chống lại các bệnh như Parkinson.

Nếu bạn sẵn sàng thay đổi chế độ ăn uống của mình nhưng đang băn khoăn về khẩu phần, các tác giả của nghiên cứu cho biết: “Kết quả hiện tại cho thấy việc thay thế 3 miếng bơ nhỏ (khoảng 15 gram) bằng 1 muỗng canh dầu thực vật (khoảng 15 gram) trong chế độ ăn hàng ngày có thể góp phần làm giảm nguy cơ tử vong sớm.”

S.T.

[duke]

[duke]

[duke]

Hôm nay mới biết về cái chết đau thương của Khả Năng, một trong Tứ Quái Sài Gòn.







Mong ông an nghỉ nơi cõi vĩnh hằng trường cửu.

[duke]

NGUYỄN CÔNG TRỨ và đại kế hoạch LẤN BIỂN: Bậc thầy quản trị biến BÙN LẦY thành VÀNG ròng

[duke]

CON KINH

Sài Gòn chỉ có "con kinh" chứ không hề có "con kênh", nếu cho rạch thành kinh thì phải là "Kinh Tham Lương"cho nó trúng nghen.

Tại sao chánh quyền và truyền thông cứ "kênh Tham Lương" vậy?

Miền Nam chỉ có "con kinh" chớ nào có "con kênh".

Miền Nam mình ngày xưa chỉ có "con kinh" chứ không có "con kênh" tràn lan như bây giờ.

Nhiều lúc thấy tức cười, cầu Kinh Thanh Đa cái biển ghi rõ vậy mà lên truyền thông bị biến thành cầu Kênh Thanh Đa, nghe phát mệt. Rồi là "Kênh Nước Mặn".

Cà Mau có nhiều kinh rạch, chữ "con kinh" cũng bị biến thành kênh như kinh xáng Quản Lộ - Phụng Hiệp, Cà Mau - Bạc Liêu, Chợ Hội - Huyện Sử, kênh Chắc Băng, Bà Kẹo, Đội Cường, Biện Nhị...

Đừng lấy bài "Con kênh xanh xanh" ra so bì vì tác giả bài nhạc "cách mạng" này là người Sài Gòn chánh gốc nhưng đã cố tình tráo chữ xài từ ngữ Miền Bắc áp vô Miền Nam từ những năm 1949 nói là ở Đồng Tháp Mười.

"Thuyền ai lướt qua hàng chuối với bờ kênh

Thuyền ai lướt qua bông lúa thướt tha

Tiếng ai hò khoan vẳng đưa những câu tình ca

Ngả nghiêng hàng tràm vang hòa tiếng hò xa xa"

Miền Nam giữa Đồng Tháp Mười mà "hò khoan" sao ta? Miền Nam làm gì có hò khoan.

Cái chữ "kinh" bị thay bằng kênh có từ lâu rồi, giống như Sài Gòn bị đổi tên!

Người Miền Nam phân biệt kinh và rạch khác nhau:

-Con kinh là con sông nhỏ, lấy nước từ sông lớn vào đồng ruộng, thông với những con sông khác. Kinh có thể do người đào, cơ bản là thẳng.

-Rạch là con sông nhỏ tự nhiên, nó lòng vòng, cong queo.

Miền Nam có kinh Bảo Định, kinh Vĩnh Tế, kinh Tàu Hủ, rạch Nhiêu Lôc, kinh Thanh Đa, kinh Nước Mặn, kinh Ông Cò...

Nghe "Bên dòng sông Trẹm" có khúc:

"Tới bên bờ kinh Tân Bằng,Cán Gáo

Ngồi trên đất giồng qua thương chiều lững lơ về

Tình yêu sông nước duyên quê

Nói sao cho vừa miếng trầu gửi bạn tình chung thủy chung"

Kinh Cán Gáo ở Cà Mau là con kinh thẳng như cái cán gáo múc nước.Kinh Cán Gáo nối sông Cái Lớn với rạch Cái Tàu.

1/Kinh Vĩnh Tế giai thoại:



“Đèn nào cao cho bằng đèn Châu Đốc

Gió nào độc cho bằng gió Gò Công

Thổi ngọn đông phong lạc vợ xa chồng

Đêm nằm nghĩ lại nước mắt hồng tuôn rơi”

Đèn nào cao cho bằng đèn Châu Đốc là ám chỉ tới chuyện đào kinh Vĩnh Tế.

Châu Đốc không có cái đèn đường nào cao nhứt Nam Kỳ lục tỉnh cả, kể cả trồng cột điện trên núi Sam cũng không thể.

Công trình đào kinh Vĩnh Tế khởi công ngày 30/01/1820 và hoàn tất vào tháng 5 năm Giáp Thân 1824 kéo dài trong khoảng 4 năm rưỡi và chỉ đào được vào mùa khô, đào bằng bằng tay.

Kinh Vĩnh Tế dài 90 km,rộng 30 m, sâu 2.5 m chạy dọc theo biên giới Nam Kỳ –Cam Bốt nối sông Hậu từ Châu Đốc đến Phương Thành (Hà Tiên) đổ ra biển Hà Tiên.

Tổng cộng trong 3 đợt đào kinh Vĩnh Tế đã huy động hơn 80.200 binh dân người Việt và người Khmer, người Chàm miệt mài đào dưới sự quản trị của Gia Định thành Tổng trấn Lê Văn Duyệt, đốc công là ông Thoại Ngọc Hầu Nguyễn Văn Thoại,quản lý binh Khmer là Thống quản đồn Uy Viễn Nguyễn Văn Tồn (Tên thực là Thạch Duông người Khmer Trà Ôn),còn có Chưởng cơ Nguyễn Văn Tuyên và Trần Công Lại.

Đào xong vua đặt tên là kinh Vĩnh Tế.Người Khmer kêu là Prêk Yuan (Canal de Prêk Yuan).Prêk là con rạch,Yuan là ám chỉ người Việt.

Sau khi kinh Vĩnh Tế xong xuôi, triều đình tự hào đã cho khắc Vĩnh Tế lên cửu đỉnh ở Huế,Vĩnh Tế hà 永濟河 nằm trên Cao đỉnh,chiếc đỉnh tượng trưng cho vua Gia Long!

Năm 1823, Thoại Ngọc Hầu lập 5 làng mới bên bờ kinh Vĩnh Tế gồm: Vĩnh Tế, Vĩnh Nguơn, Vĩnh Điều, Vĩnh Gia và Vĩnh Thông…

Xưa ông cha ta rất hay, để đào con kinh được thẳng thì họ đốt đuốc trên đầu những cây sào tre dài và cao, dựng sào lên vào ban đêm và dân binh cứ theo ánh đèn mà đào tới thẳng băng, thẳng tắp tuồn tuột luôn nghen!

Cực khổ vô vàn vì đất vùng này biên địa, nước linh láng rắn rít, muỗi mòng, lam sơn chướng khí, có đoạn đụng đá của Thất Sơn đào rất khó. Dân phu chỉ có ăn mắm sống và cơm vắt mà làm miệt mài ngày đêm.

Những ánh sáng trên cây sào đã thành điển tích “Đèn Châu Đốc”.

2/ Rạch Bến Nghé và kinh Tàu Hủ

Thành Gia Định có có sông Sài Gòn chảy qua .Sông Sài Gòn có khi còn được kêu là sông Bến Nghé.

“Anh Hươu đi chợ Đồng Nai

Bước qua Bến Nghé ngồi nhai thịt bò”.

Theo học giả Trương Vĩnh Ký thì tên Bến Nghé có nguồn gốc từ tiếng Khmer là Kompong Kon Krabei.Kompong là bến, còn Kon Krabei là con trâu.

Bến Nghé là cái bến mà người ta thường cho trâu, bò ra tắm.

Tên Bến Nghé sau này ám chỉ một con rạch, con rạch bắt đầu từ vàm Cột Cờ Thủ Ngữ -Khánh Hội chảy qua chợ Cầu Ông Lãnh,Chợ Cầu Muối ra tới sông Bình Điền.

Rạch Bến Nghé chảy từ sông Sài Gòn (cầu Khánh Hội) đến cầu Chữ Y, đoạn còn lại là kinh Tàu Hủ.

Năm 1772, chúa Nguyễn lịnh Nguyễn Cửu Đàm đào kinh Ruột Ngựa để lưu thông giữa Sài Gòn về miệt Lục Tỉnh Miền Tây.

Sau đó con kinh bị cạn nên năm 1819 vua Gia Long lịnh cho phó tổng trấn Gia Định Huỳnh Công Lý đào rộng ra, vét lại năm 1819 và đặt tên là An Thông Hà cũng gọi là Kinh Mới…

Kinh này dài, Pháp gọi là Arroyo Chinois tức kinh Ba Tàu,dân Việt kêu là kinh Cắc Chú.

Kêu là kinh Arroyo Chinois vì nó chảy qua những cái chợ, những xóm buôn bán của người Tàu.

Kinh Cắc Chú chảy qua hai làng Bình Đông và Bình Tây, rồi do ghe thuyền tụ về rất đông vì hai bên là vựa lúa gạo, nhà máy xay xát, hãng rượu… đã hình thành nên Bến Bình Đông và Bến Bình Tây đó nghen.

3/ Kinh Bảo Định:

Kinh Bảo Định được đào trước kinh Vĩnh Tế.

Kinh Bảo Định được đào đầu tiên ở Nam Kỳ Lục Tỉnh, nối Vũng Cù ở Tân An chảy từ sông Vàm Cỏ Tây đến rạch Mỹ Tho ra sông Tiền.

Danh tướng Nguyễn Cửu Vân hồi năm 1705 thời chúa Nguyễn Phước Chu đã cho đào một con kinh Bảo Định nối liền Vàm Cỏ Tây và Định Tường.

4/ Kinh Nước Mặn:

Kinh Nước Mặn ở Cần Đước là con kinh dài chỉ 1,9 km, nối sông Vàm Cỏ (sông Bao Ngược) với sông Cần Giuộc (sông Rạch Cát)

Kinh Nước Mặn rút ngắn đáng kể thì giờ trên con thủy lộ độc đạo từ Sài Gòn về miệt thứ dưới Nam Kỳ Lục Tỉnh.

Kinh Nước Mặn dài 1,9 km, cắt cái eo nhỏ của làng Long Hựu, tổng Lộc Thành Hạ, tỉnh Chợ Lớn, ngày nay là Cần Đước Long An. Con kinh vô tình biến làng Long Hựu từ bán đảo thành ra một đảo nhỏ giữa sông.

Bến đò Kinh Nước Mặn ra đời từ đó và kéo dài tới những năm 2010 khi có cầu thay thế đó đa.

Để kiểm soát quân sự thủy lộ, trấn giữ phòng thủ thành Sài Gòn, năm 1903 Pháp xây một pháo đài lớn nhứt Việt Nam tên là Rạch Cát ở đầu làng Long Hựu, mặt nhìn ra 3 nhánh sông.

Kinh Nước Mặn do ông Đỗ Hữu Phương (Tổng đốc Phương) trực tiếp chỉ huy đào.

Trong "Lịch sử khẩn hoang Miền Nam " Sơn Nam viết:

" Tổng đốc Đỗ Hữu Phương.Năm 1878, điều khiển việc sửa con kinh Nước Mặn, bắt dân ở tổng Lộc Thành Hạ làm xâu, dân vùng này nổi tiếng là cứng đầu. "

Người Nam Kỳ gọi là kinh Nước Mặn, bằng chứng là kế bên có ngôi chợ rất lớn tên là Chợ Kinh Nước Mặn, nhưng sau 1975 ghi trên bản đồ ,trên truyền thông là Kênh Nước Mặn, (thiệt nực cười)

5/ Kinh xáng Xà No:

Kinh xáng Xà No là con kinh đào dài gần 34 km nối từ Phong Dinh

tới Hậu Giang trổ qua tới tỉnh Rạch Giá.

"Hò ơ!

Cái Răng, Ba Láng, Vàm Xáng, Xà No

Anh có thương em thì mua một con đò

Để em qua lại

Hò ơ!

Để em qua lại thăm dò ý anh"

Kinh được Pháp cho xáng múc từ 1901 - 1903, mặt rộng 60 m, đáy rộng 40 m, kinh phí 3,6 triệu francs.

Xà No là từ tiếng Khmer là Sok Snor có nghĩa là xóm cây điên điển. Xáng thời này đốt bằng củi, tạo ra hơi nước đó nghen.

Kinh xáng Xà No là đường thủy lớn nhứt Nam Kỳ Lục Tỉnh, quan trọng ngang với đường xe lửa Sài Gòn - Mỹ Tho.

Từ kinh Xà No, Pháp đào những con kinh nhỏ chạy ngang dẫn nước vô điền, cứ vài trăm mét lại đào một con kinh, địa danh Một Ngàn, Ngàn Rưỡi, Bảy Ngàn, Tám Ngàn tới Mười Bốn Ngàn Rưởi … có từ đó nghen.

Trong văn minh lục tỉnh thì chữ " Xáng" đã trở nên quen thuộc, có một vị trí thân thuộc…

Xáng do chữ Pháp chaland (xà lan) mà ra .Do người Pháp đặt cái máy đào có cái hàm cạp đất trên một cái xà lan trên sông nên dân Nam gọi là xáng.

Người Nam Kỳ miệt Sài Gòn, Long An, Gò Công gọi là xáng cạp, Hậu Giang gọi xáng múc, và sau này có thêm xáng thổi đó đa.

"Ăn như xáng múc làm như lục bình trôi"

Tân Hiệp Kiên Giang có những con kinh mang số. Nhưng tại sao có chợ Kinh 8 mà lại có chợ Kênh 5? Có Bến Đò Kinh 3A lại có Bến Đò Kênh 4?

Vì bị lây tiếng bắc kỳ, con kênh ở vùng khác đem vô đó à nghen.

6/ Kinh Chợ Gạo:

Kinh Chợ Gạo là con đường mà ghe tàu chạy ngày đêm,con đường tấp nập từ Miền Tây về Sài Gòn.

Kinh Chợ Gạo đào bằng tay năm 1875 (1876) nối vàm Kỳ Hôn ở Mỹ Tho với Sông Tra trổ ra sông Vàm Cỏ ở mé Gò Công, Cần Đước để ghe tàu đi tắt từ Mỹ Tho qua sông Vàm Cỏ, sau đó theo kinh Nước Mặn để ra sông Soài Rạp đi Sài Gòn đó nghen.

Chợ Gạo có 2 con kinh nổi tiếng là kinh xáng Chợ Gạo và kinh Bảo Định quanh năm nước ngọt mát lòng, thành ra vườn ruộng Chợ Gạo xanh mướt rượt quanh năm, chạy ngang nhìn đã con mắt luôn đó mèn ơi!

6/Kinh đào Thanh Đa (kinh Bình Quới)

Kinh đào Thanh Đa xẻ ngang vùng Bình Qưới, rút ngắn thời gian lưu thông thương thuyền từ thượng lưu đến hạ lưu sông Sài Gòn căt ngắn 12 km đường sông.

Kinh Thanh Đa đào trong hai năm 1897 và 1898 dài 1km, rộng 40m và sâu 6m, khi đào xong vô tới bến Bình Quới, Thanh Đa thành cái đảo giữa sông Sài Gòn.

Thanh Đa là tên sai âm:

Thạnh Đa mà ngày nay kêu là Thanh Đa. Đây là những địa danh tại Sài Gòn - Gia Định bị kêu sai tên đó nghen.

Thời nhà Nguyễn các thôn Thạnh Đa, Phú Mỹ và Bình Quới Tây thuộc tổng Bình Trị Thượng huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định.

Thời VNCH, đất Thạnh Mỹ Tây xã là do sáp nhập từ 3 làng Thạnh Đa, Bình Lợi Trung và Bình Quới Tây mà ra.

Bán đảo Thạnh Đa hay Bình Qưới là cái ẹo de ra giữa sông Sài Gòn. Những con sông già hay có những cái cù lao, bán đảo nổi giữa sông, sông uốn éo ra biển.

Bán đảo Thạnh Đa làm cho tàu bè qua lại trên sông Sài Gòn phải vòng vèo mất thời gian. Trong hai năm 1897 và 1898 Pháp đào kinh Thạnh Đa dài 1 km rộng 40m và sâu 6m rút ngắn cho tàu bè qua lại dễ dàng giao thương.

Kinh đào Thạnh Đa (kinh Bình Quới) có tên chánh thức là Canal de Thanh Đa theo tiếng Pháp, người Pháp viết không có dấu nặng nên dân từ đó đọc biến âm ra Thanh Đa đó nghen.

Pháp bắt một cái cầu sắt qua bên kia Thạnh Đa tục kêu là Cầu Kinh, dân gian kêu là cầu “Đờn Bà.”

Ngày xưa đây là vùng nước lên xuống, đất không chưn toàn sình lầy của sông Sài Gòn.

Năm 1960 VNCH xây cư xá Thanh Đa theo kiểu những block chúng cư cao, có lầu ngay trên nền đất sình lầy, đây là những chúng cư đầu tiên tại Sài Gòn.

Khu cư xá Thanh Đa của sĩ quan VNCH có trường học, có bịnh viện, chợ búa, tiệm chạp phô, và nhà thờ, công viên…

Miệt Thạnh Đa là miệt ngoại ô của Sài Gòn xưa. Ở đây nổi tiếng dịch vụ câu cá, sau này có café, nhà hàng, quán nhậu bờ sông, quán cháo vịt và …coi bói.

Cầu Kinh Thanh Đa là cầu tử thần nước chảy xiết, nó cùng cầu Bình Lợi là nơi người chán đời hay chọn để về thăm ông bà ông vãi.

Trên truyền thông ngày nay cầu Kinh bị biến thành Cầu Kênh Thanh Đa.

8/ Trở về kinh Tham Lương:

Đáng lẽ phải là Rạch Tham Lương vì hệ thống chảy từ sông Sài Gòn xuống sông bến Lức có tên là :Sông Vàm Thuật, Bến Cát, Trường Đay, Tham Lương, Rạch Nước Lên.

Tham Lương là địa danh lịch sử của Sài Gòn xưa:

Đại Nam nhứt thống chí viết:

"Tham Lương kiều ở huyện Bình Dương. Cầu dài 9 trượng. Trùng tu năm Minh Mạng thứ 17. Nơi đây từng là nơi giao tranh giữa quân của Tiết chế Tôn Thất Dụ với quân Tây Sơn vào năm Nhâm Dần...".

Năm 1778 sau khi bị Tây Sơn thảm sát, cướp bóc, phá hủy cù lao Phố - Biên Hòa, người Hoa lục đục bỏ xứ cù lao kéo về khúc Gia Định lập ra Chợ Lớn, lúc đó gọi là Tây Cống.

Năm 1782 Tây Sơn hành quân tàn sát Chợ Lớn giết hơn 10.000 người quăng xác xuống sông, từ rạch Tham Lương tới sông Bến Nghé xác người dập dình khiến nước sông không chảy được, dân chúng không dám ăn cá tôm suốt một thời gian dài.

Tham Lương có địa danh Chợ Cầu:

Chợ Cầu nằm trên đường Nguyễn Văn Qúa của làng Đông Hưng Thuận.

Xưa làng Đông Hưng Thuận là tên mới của cả thảy 4 làng nhập lại là Tân Đông Trung, Tân Hội, Trung Hưng và Thuận Kiều thuộc Tổng Bình Thạnh Hạ Quận Hóc Môn tỉnh Gia Định, đất này thuộc 18 thôn vườn trầu.

Chẳng biết Chợ Cầu có từ bao giờ, nó nằm một mặt de ra mé rạch Tham Lương, bán đủ món, nhưng chắc chắn phải có 2 món nổi tiếng của vùng này,đó là trầu cau, và thuốc rê Gò Vắp.

Đất của những bà già trầu, Chợ Cầu nằm rất gần Trung Tâm Huấn Luyện Quang Trung, nơi đào luyện hàng trăm ngàn lính cho Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.

Khu này xưa là đất quê, thuộc ngoại vi ngoại ô thành Gia Định, muốn đi vô thành chỉ có thể bằng bằng xe thổ mộ,ngựa Hóc Môn lọc cọc nổi tiếng trong tâm thức dân Nam Kỳ Lục Tỉnh lúc đó.

"Qua Bảy Hiền nhớ trầu Bà Điểm

Gà canh ba rộ gáy Tham Lương

Vó câu xưa nhịp bước trên đường

Người xà ích mơ màng roi khẽ"

Tham Lương là một địa danh bắt đầu từ con rạch hay con kinh chảy qua vùng này.

Chưa ai giải thích rõ nghĩa địa danh này, nhưng chắc chắn Tham xuất phát từ chức “Tham tướng” của một ông tướng nào đó của Chúa Nguyễn đã từng trấn nhậm vùng này.

“Lương”có thể là họ của ông tướng đó hoặc lương có nghĩa là lương dân như Trung Lương.

Tại Chợ Cầu cũng có một cái cầu cùng tên bắt qua kinh Tham Lương, thì cũng giống như bên cầu Tham Lương mé Bà Quẹo lên hồi xưa cũng là cây cầu ván.

Tại đây, năm 1781 hay tin tướng Đông Sơn Đỗ Thành Nhơn bị giết chết, Tây Sơn đem đại binh vô Gia Định, chúa Nguyễn Ánh thua bỏ chạy…

Ai dè quan hộ giá Phạm Ngạn của Tây Sơn chạy tới khúc này bị quân Hòa Nghĩa (đội quân người Hoa ) do Võ Nhàn, Đỗ Bảng cầm đầu chỉ huy phục kích giết chết ở cầu Tham Lương!

Nguyễn Nhạc tức giận mở cuộc tấn công vào Vườn Trầu, Chợ Lớn ra lịnh tàn sát hàng chục ngàn người Hoa quăng xác xuống sông làm nước không chảy được.

Nên nhớ tướng Võ Nhàn là anh trai của tướng Võ Tánh và là phó tướng của Đỗ Thành Nhơn, sau khi tướng Đỗ Thành Nhơn bị chúa Nguyễn Ánh giết chết thì tướng Võ Nhàn ôm một cánh quân rút về Ba Giồng ly khai Nguyễn Ánh, dù ly khai chúa Nguyễn Ánh nhưng vẫn đập Tây Sơn.

Nguồn: tham khảo và biên soạn qua sách báo và các nguồn tài liệu lịch sử trên Internet.

DLT.

S.T.