2025-08-25, 02:29 PM
DỊCH THƠ
Mô ngư nhi - Nhạn Khâu
_ Nguyên Hiếu Vấn_ Nam Tống
MỒ CHIM NHẠN
Hỏi thế gian,
tình là gì
Mà khiến nguyện thề cùng sống chết?
Trời nam, đất bắc
Đôi chim sải cánh
Bên nhau biết bao mùa ấm lạnh?
Vui sướng đó,
Khổ biệt ly,
Lòng còn trĩu nặng mối tình si.
Người xưa hẹn ước,
Nay đã muôn trùng mây bay.
Chiều ngàn núi Tuyết,
Bóng lẻ biết về cùng ai đây?
Đường Hoành Phần,
trống chiêng lặng lẽ
Khói mờ heo hắt bãi rừng hoang.
“Chiêu hồn” chẳng kịp cất lời đưa,
“Quỷ núi” âm thầm khóc gió mưa.
Trời ghen, đất hờn
Nào tin được
Yến oanh rồi cũng hóa tro tàn?
Ngàn sầu vạn cổ
Xin gởi lại tao nhân đời sau.
Hát cuồng, uống khổ
Về thăm nấm mộ chim nhạn sầu.
ND: Mạc Đình
Giới thiệu bài thơ Mô ngư nhi – Nhạn khâu
“Mô ngư nhi – Nhạn khâu” là một bài từ nổi tiếng của Nguyên Hiếu Vấn (元好問), nhà thơ đời Kim – Nam Tống. Bài thơ thuộc thể từ phẩm, mang âm hưởng bi tráng và trữ tình sâu sắc. Tác phẩm không chỉ là một bản tình ca về sự thủy chung mà còn là lời cảm thán đầy nhân văn về tình yêu, sinh tử, và nỗi cô đơn của kiếp người.
Mở đầu bằng câu hỏi triết lý “Hỏi thế gian, tình là gì?”, bài thơ dẫn người đọc vào một câu chuyện cảm động về đôi chim nhạn, từ đó suy ngẫm về tình yêu, sự chia ly, và nỗi đau vượt thời gian. Với ngôn từ tinh tế, hình ảnh giàu biểu cảm, bài thơ đã trở thành biểu tượng văn học về tình yêu trung trinh trong văn hóa Á Đông.
🕊️ Sự tích bài thơ Mồ chim nhạn
Theo lời tự thuật của chính tác giả:
• Vào năm Thái Hòa thứ năm (Ất Sửu), Nguyên Hiếu Vấn trên đường đến Tinh Châu dự thi, tình cờ gặp một người thợ săn chim nhạn.
• Người này kể rằng hôm ấy bắt được một con nhạn và giết nó. Con còn lại thoát khỏi lưới nhưng không chịu bay đi, cứ kêu thảm thiết rồi lao đầu xuống đất chết.
• Cảm động trước tình cảm son sắt của đôi chim, Nguyên Hiếu Vấn đã mua xác chim, đem chôn bên bờ sông Phần, đắp đá làm mộ, gọi là “Nhạn khâu” – tức “mồ chim nhạn”.
• Sau đó, ông sáng tác bài từ này để tưởng niệm tình yêu trung trinh của đôi chim, đồng thời gửi gắm nỗi lòng của chính mình về nhân sinh và tình cảm.
“Tôi bèn mua lấy, đem chôn trên sông Phần, đắp đá thành mộ chí, gọi là mồ chim nhạn. Khi đó nhiều người cùng đi làm thơ phú, tôi cũng làm bài ‘Nhạn khâu từ’. Bài cũ đó không theo nhạc điệu, nay sửa lại.”
🌿 Giá trị nhân văn
• Tình yêu vượt sinh tử: Hình ảnh đôi chim nhạn là biểu tượng cho tình yêu thủy chung, sẵn sàng chết vì nhau.
• Nỗi đau chia ly: Tác giả cảm nhận sâu sắc nỗi cô đơn khi mất đi người tri kỷ.
• Phản tư về kiếp người: Dù là chim hay người, tình yêu đều mang theo khổ đau và sự vô thường.
• Lời gửi gắm cho hậu thế: “Ngàn sầu vạn cổ, gửi lại tao nhân đời sau” – như một lời nhắn nhủ cho những người yêu thơ, yêu đời.
NGUYÊN TÁC
問世間、情是何物，
直教生死相許？
天南地北雙飛客，
老翅幾回寒暑。
歡樂趣、
離別苦，
就中更有痴兒女。
君應有語，
渺萬里層雲。
千山暮雪，
隻影向誰去？
橫汾路、
寂寞當年蕭鼓，
荒煙依舊平楚。
招魂楚些何嗟及，
山鬼暗啼風雨。
天也妒、
未信與，
鶯兒燕子俱黃土。
千愁萬古，
為留待騷人。
狂歌痛飲，
來訪雁丘處。
Phiên âm:
Vấn thế gian tình thị hà vật,
Trực giao sinh tử tương hứa?
Thiên nam địa bắc song phi khách,
Lão sí kỷ hồi hàn thử.
Hoan lạc thú,
Ly biệt khổ,
Tựu trung cánh hữu si nhi nữ.
Quân ưng hữu ngữ,
Diểu vạn lý tằng vân.
Thiên sơn mộ tuyết,
Chích ảnh hướng thuỳ khứ?
Hoành Phần lộ,
Tịch mịch đương niên tiêu cổ,
Hoang yên y cựu bình sở.
“Chiêu hồn” Sở ta hà ta cập,
“Sơn quỷ” ám đề phong vũ.
Thiên dã đố,
Vị tín dữ,
Oanh nhi yến tử câu hoàng thổ.
Thiên sầu vạn cổ,
Vi lưu đãi tao nhân.
Cuồng ca thống ẩm,
Lai phỏng nhạn khâu xứ.
Dịch nghĩa:
Xin hỏi thế gian, tình ái thực ra là gì,
Mà khiến cho người ta cùng thề nguyện sống chết?
Dầu là trời nam hay đất bắc vẫn sát cánh cùng nhau,
Lại cùng nhau trải qua biết bao mùa ấm lạnh.
Có những lúc vui sướng, hạnh phúc
Lại có những khi chịu nỗi khổ chia lìa,
Chung quy cũng chỉ vì trong lòng có mối tình si như kẻ nam với người nữ.
Người đã có lời hẹn ước,
Mà nay xa cách muôn trùng mây mờ mịt.
Tuyết chiều đổ xuống ngàn non,
Chiếc bóng lẻ loi biết đi về cùng ai.
Đường Hoành Phần,
Giờ tịch mịch lặng lẽ, không còn tiếng chiêng trống rộn ràng kia trước.
Chỉ còn những làn khói bay trên mảnh rừng hoang vắng là vẫn như xưa.
Khúc Chiêu hồn đau thương cất lên đâu còn kịp,
Khúc Sơn quỷ cất lên ảm đạm trong mưa gió.
Trời cũng còn biết ghen ghét,
Chẳng lẽ còn không tin hay sao,
Yến oanh khăng khít rồi cũng thành nấm mồ đất.
Ngàn mối sầu từ vạn đời xưa đến nay,
Đều giữ lại cho kẻ thi nhân.
Nên mới có ket hát trong điên cuồng, uống trong đau khổ
Đến thăm nấm mồ chim nhạn này.
Lượm
![[Image: IMG-5247.jpg]](https://i.postimg.cc/bwgTKKPm/IMG-5247.jpg)
Mô ngư nhi - Nhạn Khâu
_ Nguyên Hiếu Vấn_ Nam Tống
MỒ CHIM NHẠN
Hỏi thế gian,
tình là gì
Mà khiến nguyện thề cùng sống chết?
Trời nam, đất bắc
Đôi chim sải cánh
Bên nhau biết bao mùa ấm lạnh?
Vui sướng đó,
Khổ biệt ly,
Lòng còn trĩu nặng mối tình si.
Người xưa hẹn ước,
Nay đã muôn trùng mây bay.
Chiều ngàn núi Tuyết,
Bóng lẻ biết về cùng ai đây?
Đường Hoành Phần,
trống chiêng lặng lẽ
Khói mờ heo hắt bãi rừng hoang.
“Chiêu hồn” chẳng kịp cất lời đưa,
“Quỷ núi” âm thầm khóc gió mưa.
Trời ghen, đất hờn
Nào tin được
Yến oanh rồi cũng hóa tro tàn?
Ngàn sầu vạn cổ
Xin gởi lại tao nhân đời sau.
Hát cuồng, uống khổ
Về thăm nấm mộ chim nhạn sầu.
ND: Mạc Đình
Giới thiệu bài thơ Mô ngư nhi – Nhạn khâu
“Mô ngư nhi – Nhạn khâu” là một bài từ nổi tiếng của Nguyên Hiếu Vấn (元好問), nhà thơ đời Kim – Nam Tống. Bài thơ thuộc thể từ phẩm, mang âm hưởng bi tráng và trữ tình sâu sắc. Tác phẩm không chỉ là một bản tình ca về sự thủy chung mà còn là lời cảm thán đầy nhân văn về tình yêu, sinh tử, và nỗi cô đơn của kiếp người.
Mở đầu bằng câu hỏi triết lý “Hỏi thế gian, tình là gì?”, bài thơ dẫn người đọc vào một câu chuyện cảm động về đôi chim nhạn, từ đó suy ngẫm về tình yêu, sự chia ly, và nỗi đau vượt thời gian. Với ngôn từ tinh tế, hình ảnh giàu biểu cảm, bài thơ đã trở thành biểu tượng văn học về tình yêu trung trinh trong văn hóa Á Đông.
🕊️ Sự tích bài thơ Mồ chim nhạn
Theo lời tự thuật của chính tác giả:
• Vào năm Thái Hòa thứ năm (Ất Sửu), Nguyên Hiếu Vấn trên đường đến Tinh Châu dự thi, tình cờ gặp một người thợ săn chim nhạn.
• Người này kể rằng hôm ấy bắt được một con nhạn và giết nó. Con còn lại thoát khỏi lưới nhưng không chịu bay đi, cứ kêu thảm thiết rồi lao đầu xuống đất chết.
• Cảm động trước tình cảm son sắt của đôi chim, Nguyên Hiếu Vấn đã mua xác chim, đem chôn bên bờ sông Phần, đắp đá làm mộ, gọi là “Nhạn khâu” – tức “mồ chim nhạn”.
• Sau đó, ông sáng tác bài từ này để tưởng niệm tình yêu trung trinh của đôi chim, đồng thời gửi gắm nỗi lòng của chính mình về nhân sinh và tình cảm.
“Tôi bèn mua lấy, đem chôn trên sông Phần, đắp đá thành mộ chí, gọi là mồ chim nhạn. Khi đó nhiều người cùng đi làm thơ phú, tôi cũng làm bài ‘Nhạn khâu từ’. Bài cũ đó không theo nhạc điệu, nay sửa lại.”
🌿 Giá trị nhân văn
• Tình yêu vượt sinh tử: Hình ảnh đôi chim nhạn là biểu tượng cho tình yêu thủy chung, sẵn sàng chết vì nhau.
• Nỗi đau chia ly: Tác giả cảm nhận sâu sắc nỗi cô đơn khi mất đi người tri kỷ.
• Phản tư về kiếp người: Dù là chim hay người, tình yêu đều mang theo khổ đau và sự vô thường.
• Lời gửi gắm cho hậu thế: “Ngàn sầu vạn cổ, gửi lại tao nhân đời sau” – như một lời nhắn nhủ cho những người yêu thơ, yêu đời.
NGUYÊN TÁC
問世間、情是何物，
直教生死相許？
天南地北雙飛客，
老翅幾回寒暑。
歡樂趣、
離別苦，
就中更有痴兒女。
君應有語，
渺萬里層雲。
千山暮雪，
隻影向誰去？
橫汾路、
寂寞當年蕭鼓，
荒煙依舊平楚。
招魂楚些何嗟及，
山鬼暗啼風雨。
天也妒、
未信與，
鶯兒燕子俱黃土。
千愁萬古，
為留待騷人。
狂歌痛飲，
來訪雁丘處。
Phiên âm:
Vấn thế gian tình thị hà vật,
Trực giao sinh tử tương hứa?
Thiên nam địa bắc song phi khách,
Lão sí kỷ hồi hàn thử.
Hoan lạc thú,
Ly biệt khổ,
Tựu trung cánh hữu si nhi nữ.
Quân ưng hữu ngữ,
Diểu vạn lý tằng vân.
Thiên sơn mộ tuyết,
Chích ảnh hướng thuỳ khứ?
Hoành Phần lộ,
Tịch mịch đương niên tiêu cổ,
Hoang yên y cựu bình sở.
“Chiêu hồn” Sở ta hà ta cập,
“Sơn quỷ” ám đề phong vũ.
Thiên dã đố,
Vị tín dữ,
Oanh nhi yến tử câu hoàng thổ.
Thiên sầu vạn cổ,
Vi lưu đãi tao nhân.
Cuồng ca thống ẩm,
Lai phỏng nhạn khâu xứ.
Dịch nghĩa:
Xin hỏi thế gian, tình ái thực ra là gì,
Mà khiến cho người ta cùng thề nguyện sống chết?
Dầu là trời nam hay đất bắc vẫn sát cánh cùng nhau,
Lại cùng nhau trải qua biết bao mùa ấm lạnh.
Có những lúc vui sướng, hạnh phúc
Lại có những khi chịu nỗi khổ chia lìa,
Chung quy cũng chỉ vì trong lòng có mối tình si như kẻ nam với người nữ.
Người đã có lời hẹn ước,
Mà nay xa cách muôn trùng mây mờ mịt.
Tuyết chiều đổ xuống ngàn non,
Chiếc bóng lẻ loi biết đi về cùng ai.
Đường Hoành Phần,
Giờ tịch mịch lặng lẽ, không còn tiếng chiêng trống rộn ràng kia trước.
Chỉ còn những làn khói bay trên mảnh rừng hoang vắng là vẫn như xưa.
Khúc Chiêu hồn đau thương cất lên đâu còn kịp,
Khúc Sơn quỷ cất lên ảm đạm trong mưa gió.
Trời cũng còn biết ghen ghét,
Chẳng lẽ còn không tin hay sao,
Yến oanh khăng khít rồi cũng thành nấm mồ đất.
Ngàn mối sầu từ vạn đời xưa đến nay,
Đều giữ lại cho kẻ thi nhân.
Nên mới có ket hát trong điên cuồng, uống trong đau khổ
Đến thăm nấm mồ chim nhạn này.
Lượm
Kiếp luân hồi có sinh có diệt
Đời vô thường giả tạm hư không
Ngũ uẩn: “Sắc bất dị không”
An nhiên tự tại cho lòng thảnh thơi.
-CT-
願得一心人,
白頭不相離.
Đời vô thường giả tạm hư không
Ngũ uẩn: “Sắc bất dị không”
An nhiên tự tại cho lòng thảnh thơi.
-CT-
願得一心人,
白頭不相離.