[anatta]

Quyển “Cái Dũng của Thánh Nhân” in lần đầu vào năm 1951 đã gây ra một dư luận khá sôi nổi. Nhiều độc giả gởi thư đến tác giả để chất vấn, để tán thành cũng có. Báo chí cũng có nói đến. Để mở rộng đường dư luận, mà nhất là để độc giả hiểu rõ ý của tác giả hơn, dưới đây chúng tôi xin lục đăng 2 bài báo: một bài của ông Huỳnh Khắc Dụng bàn về quyển “Cái Dũng của Thánh nhân”, đã đăng trong “Khoa Học Tạp Chí” số Xuân Nhâm Thìn, và bài của tác giả trả lời cho ông Huỳnh Khắc Dụng, đăng trên tuần báo “Thế Giới” số 77, 78, 79. (Nhà Xuất Bản)

BÀN VỀ QUYỂN

  “CÁI DŨNG CỦA THÁNH NHÂN”

  

Nhà sách P. Văn Tươi vừa cho xuất bản một quyển sách do ông Nguyễn Duy Cần viết, nhan đề “Cái Dũng của Thánh Nhân”.
 
Sách dày hơn 150 trang, trình bày khéo léo, ấn loát kỹ càng.
 
Tác giả đã ra công rút các tinh hoa trong sách Á Âu để giải một cách rành mạch cái “Dũng” của thánh nhân.
 
Sau khi cử nhiều ví dụ, và kể những mẩu chuyện con con rất có duyên, ông Cần lại chỉ cho ta phương pháp để mong đến chỗ siêu việt ấy.
 
Dũng là mạnh, nhưng đây không phải sức mạnh của xác thịt, võ lực thiên bẩm hoặc do luyện tập cơ thể mà có. Đây là sức mạnh của tâm hồn, làm cho con người trở nên bực siêu nhân, sống tự do thư thái, với trọn nghĩa thanh cao của chữ “sống”.
 
Người dũng, dầu lâm vào trường hợp ngang trái, khó khăn đến đâu cũng một mực không kinh, không giận. Lúc nào cũng tự chủ, thất tình bị kềm hãm bên trong; họ quan niệm cái bệnh, cái chết một cách thản nhiên, đứng trước ngyu cơ, mặt không đổi sắc, tim không đập nhanh, đầu không choáng, trí rất bình, lượng sức mình mà đối phó với cảnh ngộ.
 
Muốn đạt cái dũng, phải dày công luyện tập cái tánh căn bản là sự điềm đạm.
 
Trong lúc xã hội ta đang vật lộn với nhiều ảnh hưởng tai hại lăm le tiêu diệt cái văn hóa cổ truyền tốt đẹp của ta, quyển sách của ông Nguyễn Duy Cần mang đến cho tâm hồn người Việt Nam một nguồn an ủi và một mong mỏi nhiệt thành ở tương lai.
 
Hai văn hóa Á Âu đã gặp gỡ nhau trên dòng sông lịch sử, và dầu muốn dầu không, ai cũng nhận định sự ấy. Nếu hỏi tôi: sự gặp gỡ kia đã cấu tạo việc hay việc dở thế nào trên non sông nước Việt, thật tôi sẽ luống cuống. Tôi sẽ mời các ngài ôn lại sự Âu hóa trong nước ta. Đành rằng cái tinh túy của văn minh hai cõi giống nhau, nhưng cái vỏ ngoài khác hẳn. Một đàng thì háo động, một đàng thì háo tịnh. Hành vi, cử chỉ, lễ độ nhứt nhứt đều trái ngược, làm cho kẻ không quen suy nghĩ phải phân vân, chẳng khác người nhà quê ra tỉnh, ngơ ngác không tìm được lối chánh mà đi…
 
Mấy năm sau này, do nhiều yếu tố hỗn hợp, chẳng những phong hóa nước ta bời rời, mà đạo đức nước ta cơ hồ trải qua một cơn khủng hoảng.  Thay vào cái điềm đạm thời xưa, ta thấy thói náo động vô ý thức nó khiến cho ta mất thăng bằng như con chim bạt gió.
 
Phải chăng là với thời gian, mọi sự đều tuân theo luật biến chuyển?
 
Thử hỏi có thể đem tư tưởng “tịnh” áp dụng cho một xã hội “động” được chăng?
 
Người đánh mình, mình cứ khư khư bất động được chăng, nếu mình cho rằng đối phương có một cử chỉ bất công?
 
Xét rằng vạn sự ở thế gian đều động chứ không tịnh – tôi không tin phương pháp tĩnh tọa sẽ dắt ta đến tánh điềm đạm và từ chỗ ấy, đến cái Dũng của tâm hồn.
 

* * *

 
Đọc quyển sách của ông Nguyễn Duy Cần, không phải vô bổ, vì ở đời tốt hơn nên vững tin nơi năng lực tiềm tàng của ta, hơn là ỷ lại vào người.
 
Thấu lẽ mọi vật của ngoại cảnh, ta hãy cố điêu luyện dung hòa tâm với vật, và sống, để điều khiển con tâm cho ngay chánh. Như thế ta mới có cơ hiểu luật điều hòa của vũ trụ.
 
Vì chưng loài người không thống trị được con tâm, không dìm được thú tánh, mới có chuyện tham tàn, xô xát, giết hại lẫn nhau, mới có mạnh hiếp yếu, gây thế giới chiến tranh, chung quy cũng tại mất thăng bằng bên trong vậy.
 

* * *

 
Kết luận, nếu mọi người hun đúc được cái dũng của thánh nhân, thì xã hội sẽ đi đến đại đồng, sống trong nhung lụa, giữa hòa bình, trật tự và an ninh, sẽ là một xã hội lý tưởng.
 
Nhưng tôi vừa viết: “Nếu…”
 
 
HUỲNH KHẮC DỤNG
(Khoa Học Tạp Chí)