[Ngại đạn.]

Cô tôi.

Mỗi năm, vào dịp gần Tết, dù bận rộn đến đâu, tôi cũng cố gắng dành thời gian để đi về Cần Giuộc thăm Cô Tám của tôi.

Con đường Sài Gòn Cần Giuộc này ngày xưa tôi đã đi về biết bao nhiêu lần nhưng bây giờ mỗi khi đi lại con đường này lòng tôi lại dấy lên bao hồi ức về một thời trai trẻ, khi đó tôi chỉ mới hơn 11, 12 tuổi, mỗi cuối tuần lại cọc cạch chiếc xe đạp cũ mèm, lòng thơ thới ngập tràn niềm vui, đạp một mạch về dưới để gặp ba tôi và cô.

Cô tôi năm nay đã già, gần 80 nhưng vẫn còn mạnh khỏe, ngày ngày vẫn còn lặn lội trên những cái giồng trồng rau, trồng ớt, trồng khoai môn, khoai mì như ngày nào bà vẫn thường làm. Người Việt mình thường gọi em của ba bằng cô, nhưng thật ra cô không phải là em ruột của ba tôi. Câu chuyện hai ông bà gặp nhau ngày xưa vẫn thường được anh em tôi kể lại cho nhau nghe cứ như một chuyện vui vui, như một mãnh ghép, ráp nối vào nhau cho vừa khít một cuộc đời, tuyệt nhiên không có một chút hờn giận hay ghen tức thường thấy ở những đứa con riêng với chuyện tái giá của cha mẹ họ trong đời thường.

Ngày ấy, sau những này chui nhủi hết chùa này đến chùa kia trong khu Chợ lớn, cuối cùng ba tôi cũng đến được một ngôi chùa nho nhỏ trong cái thị trấn này. Ngày ngày ngoài việc tụng kinh, gõ mõ, ông còn được nhà chùa giao cho cái công việc khám và phát thuốc, thật ra cũng chỉ là ba cái viên xuyên tâm liên màu xanh xanh, nghe đâu được làm từ một thứ cỏ không tung tích, trị được bá bịnh. Cô tôi góa chồng, chồng cô đi lính rồi chết trận, mất đi để lại cho cô một anh con trai độc nhất, anh Hai Bin, có cái cố tật nói lắp, năm phút mới nói được thành một câu, nhưng tính tình rất tốt, cái tốt, cái chân thật vốn là đặc tính cố hữu của những anh nông dân Nam bộ. Cô ở vậy nuôi con, ngày ngày vẫn vào chùa làm công quả. Có lẽ cuộc đời cô sẽ bình lặng như bao mãnh đời cùng lứa, cùng thời, cùng cảnh ngộ như cô nếu không có sự xuất hiện của ba tôi, một người đàn ông dù đã cạo đầu thí phát quy y vẫn giữ những thói quen ngày xưa, không thay đổi, vì với ba tôi, tu chỉ là sự bắt buộc phải thế, một cách để chờ thời.

Rồi cũng chẳng hiểu ông bà tính toán với nhau ra sao mà sau này, khi đã được phép xuống thăm ba tôi, anh em chúng tôi buộc phải đi thêm chục cây số nữa, băng qua hơn chục thuở ruộng, trên những bờ bao nhỏ vừa bước chân một người đi, mùa mưa khi lúa đã trổ đòng đòng con đường cứ trơn trợt vì bùn sình khiến người ta muốn đi vững vàng không té trên con đường ấy buộc phải tháo giày dép ra, mười đầu ngón chân phải co quắp lại mà bám vào mặt đường để đi đến một căn chòi lá nhỏ như chiếc khăn tay, mái và vách được thưng bằng lá dừa, những đêm mùa mưa nước cứ  tanh tách trên mái lá, nước mưa bổng biến thành một màu vàng vàng, chảy xuống những cái lu bằng sành, chỉ dùng riêng để nấu nướng, uống vào thấy ngòn ngọt đầu lưỡi, đôi khi phải phun ra những mãnh lá dừa mục nát. Cô tôi và ông Cụ -tiếng mới mà mọi người, kể cả cô tôi, dùng để kêu ba tôi- ở trong cái chòi lá đó. Ngày ngày cô tôi lại ra ruộng, ra giồng, trồng lúa trên mãnh ruộng riêng giờ đã thành của chung, trồng khoai trồng ớt trên những cái giồng còn được giữ lại làm của riêng dưới sự chấm công của ba tôi, vốn là người có học thức, có nét chữ tuyệt đẹp, được người ta giao cho làm chức Thư ký tập đoàn. Hằng ngày ba tôi lại xách cái nãi, trong đựng bộ kim tiêm thuốc, vài ống ký ninh, dăm viên thuốc chữa bịnh nhức đầu, cãm mạo thương hàn, vốn là những thứ hàng hiếm hoi mà chị Hai, chị Bốn tôi dấu diếm được ở chỗ làm mang xuống đưa cho ông để làm phúc, để che mắt. Ở cái nơi mà ai cũng nghèo, cũng khổ như nhau, lấy đâu ra đồng tiền riêng mà trả, ba tôi thường mang về cho cô tôi khi thì dăm ký khoai, vài ký gạo, vài ký nếp, có khi ông về tay không. Anh em chúng tôi ngày ấy đã không hề khó chịu khi thấy ba tôi ngồi cạo gió cho cô tôi, một cái việc mà trước đây nếu chỉ nghe nói đến cái cảnh anh chồng ngồi cạo gió cho vợ ông đã gắt lên mà mắng rằng: "Đồ râu quặp!" ngay lập tức, hoặc cả nhóm anh em tôi len lén cười thầm với nhau khi nghe cô tôi ca cẫm về cái chuyện ba tôi vào phòng riêng chích thuốc cho bà Năm, bà Sáu gì đó trong xóm... Sau này khi lớn lên rồi già đi, tôi nhận ra rằng cái tình yêu -nếu được gọi đó là tình yêu-  của những người già đôi khi nó trẻ con một cách thái quá, nó ngô nghê và vụng dại, có khi còn đẹp, còn thơ mộng hơn những người trai trẻ bây giờ....

Hơn năm năm trời, biết bao kỷ niệm thời trẻ của tôi đã gởi gấm lại nơi ấy, nơi cái chòi lá đã vài lần mục nát để thay lá mới, ly nước mưa có màu vàng hơn và đã nhiều lần xen lẫn xác lá dừa hơn. Tôi đã ở đó một thời gian dài, đêm đêm trên cái sân đất trước nhà, dưới ánh trăng vằng vặc, cùng thằng Bạc, thằng Đợi... mồ hôi mồ kê nhuễ nhại khi đứng trung bình tấn, khi quật nhau chan chát bằng những đòn seoi-nage, kata-guruma... dưới cái nhìn nghiêm khắc của ba tôi, vốn là một võ sư ngày xưa. Trước và sau chòi có hai cái ao do cô tôi đào lấy đất đắp nền, nuôi cá rô phi. Một cái mùng rách, cô cháu tôi mỗi người một đầu, kéo ngang qua cái ao để vớt lên khi thì vài con cá còn sót lại sau một mùa thu họach, khi thì vài con tép xấu số nằm chen lẫn trong đám bùn sình, mang vào để nấu bánh canh bằng bột mì trộn với nước mưa rồi vo thành từng sợi vừa dài vừa xấu xí. Những khi tôi ra về, chiếc xe đạp xọc xạch của tôi lại có nhiệm vụ chở thêm khi thì vài ký khoai mì, khoai môn, khi thì vài ký gạo, ký nếp, những thứ mà cô tôi chuẩn bị sẳn từ hồi nào, nhưng thứ mà ở trong cái thành phố ngày ấy nó quý hơn vàng.

Tôi nhớ con trâu Cò của tôi ngày xưa. Trâu màu trắng người Nam gọi là trâu Cò. Thật ra da nó không trắng hẳn, nó có màu hồng hồng nhưng những chiếc lông trâu mà tôi thường vuốt ve ngày ấy lại có màu trắng. Người ta nói cái thứ trâu này không có sức kéo, nó vốn là giống dị chủng, yếu ớt nên nuôi chỉ để lấy thịt. Họ giao cho cô tôi nuôi để lấy công điểm. Cô tôi thường cột nó vào cái gốc cây me trước chòi và những khi tôi xuống dưới thăm ba tôi, cô hay kêu tôi tập dắt nó đi ăn. Giũa tôi và nó dần dần hình thành một sự quyến luyến nhau, hình như nó hiểu những gì tôi muốn nói với nó vì trâu trắng thường thì khôn hơn trâu đen, cái đó thì chính mấy bác nông dân cũng công nhận như vậy. Ngày ấy da tôi đen thui vì dang nắng cùng nó, đầu đội chiếc nón lá rách của cô tôi, mình ở trần, mặc chiếc quần may bằng vải dù nhuộm màu vàng của ba tôi, chúng tôi đã lang thang trên những bờ bao nhỏ hẹp, tôi ngồi trên lưng nó, biết cả cách nằm ngã ngữa ra sau khi mỏi mệt, mặc cho nó tự mình đi tìm những trảng cỏ xanh um khi mùa mưa đến hay vào khu nghĩa địa có cỏ mọc sót lại trong mùa nắng ở trên những cái mã hoang. Chiều về nó dầm mình trong cái ao sau nhà, cứ đưa mắt nhìn tôi như muốn nhắc nhở tôi phải làm siêng lấy chiếc bàn chải chà chân đã cùn của cô tôi ra mà chà lưng cho nó, một hành động mà nó luôn thích thú chứng tỏ khi lim dim đôi mắt, thở phì phò ra chiều khóai trá. Ngày nó bị mang ra làm thịt để chia cho xã viên, tôi đã khóc và trong lòng cứ ấm ức mãi, cho đến khi cô tôi mang về một ít thịt trâu được chia, tôi đã vội vã quay về nhà ở Sài Gòn và trong lòng bổng nhiên ghen ghét cái nơi ấy, tưng tức cho việc làm ấy ....

Tôi biết ngày ba tôi đi, cô tôi buồn lắm và chắc rằng cô đã khóc. Ba tôi ra đi vào một đêm tối, lén lút chứ không công khai như khi ông về ở trong cái chòi này. Những giọt nước mắt của cô tôi vẫn mãi rơi, ngay cả khi sau này lúc tôi xuống dẫn bà ra cái nhà của người quen ở ngoài lộ, nơi duy nhất có cái điện thọai, để nghe lại giọng của ba tôi gọi về, ông nói bao nhiêu phút là bà khóc bấy nhiêu phút. Hai con mắt của bà giờ đã hư hết một con, người ta phải múc nó ra để khỏi liên lụy đến con kia. Chắc nó để dành nước mắt cho ngày ba tôi nằm xuống ở cái xứ xa lạ kia, cái xứ mà cô tôi biết là xa với bà lắm, không một lần bà mơ ước được đặt chân đến đâu, bởi vậy bà phải ở đây để chờ, để đợi, để ngày ngày ngồi nhìn vào cái bàn Phật mà ngày xưa ba tôi đã từng chăm sóc, cùng lời nói vừa chắc nịch vừa chua xót rằng cô khỏe hơn ông cụ mà, thế nào ổng cũng đi trước cô đó con à!.....

Năm nào cũng vậy, cứ vào dịp cuối năm, tôi lại xuống thăm Cô tôi, trừ những lần phải dẫn người nhà giờ đã tản mác khắp nơi về thăm quê ghé xuống thăm bà, một ân nhân của cả gia đình tôi. Tôi xuống, mang quà Tết của tôi, mang tấm lòng biết ơn của anh chị tôi đến với bà. Xuống để nhìn lại cái chòi lá ngày nào, nơi bà vẫn cứ nhất định không chịu rời xa nó vì ruộng đất, nhà cửa ngoài lộ đã chia hết cho đám cháu chắt rồi, cô thích ở đây cho nó mát, ngoài lộ bụi bặm và ồn ào tiếng xe cộ lắm con. Tôi biết đó là những lời nói dối đầu tiên và duy nhất của bà, cứ làm như bà vẫn còn giữ vẽ ngại ngùng, mắc cỡ của một thiếu nữ miền quê khi yêu, không chịu thố lộ ra lòng yêu thương dẫu muộn màng của bà với ba tôi.

Nhưng chúng tôi hiểu được điều ấy, vậy thôi... Nói ra mà làm gì nhỉ, có được gì đâu, phải không Cô?.

MH.

Một bài viết cũ dành cho những ngày tháng Tư đen tối.