[15] Hai pháp thuộc phần hạ liệt (Hānabhāgiyādhammā): - Kho Tàng Pháp Học
#1
Star 
KHO TÀNG PHÁP HỌC

Tỳ Khưu Giác Giới
biên soạn



CHƯƠNG PHÁP MỘT CHI


[1] Một pháp đa tác dụng (Bahukāradhammo):

"Bất khinh suất các thiện pháp" (Appamādo kusalesu dhammesu).

Bất khinh suất, cũng dịch là sự không dể duôi, nghĩa là không buông lung, không quên mình, có chánh niệm trong mọi cử chỉ hành vi; khi làm hay nói đều có sự ghi nhớ thận trọng, ý thức được điều nên làm và không nên làm.

Trong các thiện pháp, pháp bất khinh suất là trọng yếu, là hiện tướng, là dấu hiệu đầu tiên. Cũng như ánh hồng là dấu hiệu báo mặt trời mọc. Nên gọi là pháp đa tác dụng.

D.III. Dasuttarasutta; D.II. 156; S.I. 86,89;
S.V.30-45,A.I.11-17; A.III.365, A.V.21.

[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
[-] The following 2 users Like Xí Xọn's post:
  • anattā, LeThanhPhong
Reply
#2
[2] Một pháp cần tu tập (Bhāvetabbadhammo):

"Thân hành niệm câu hành hỷ" (Kāyagatāsati sātasahagatā).

Thân hành niệm, gọi như vậy nghĩa là niệm và quán phần liên quan đến, như niệm 32 thể trược của thân gồm có tóc, lông v.v...
Câu hành hỷ tức là thiền tương ưng lạc (Sukha-sampayuttā). Thân hành niệm là đề tài tu tập dẫn đến thiền hỷ lạc.

D.III. Dasuttarasutta.

[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
Reply
#3
[3] Một pháp cần biến tri (Pariññeyyadhammo):

"Xúc cảnh lậu cảnh thủ" (Phasso sāsavo upādāniyo).

Xúc tức là sáu xúc như nhãn xúc v.v...
Cảnh lậu tức là pháp năng duyên của tứ lậu (Āsavānaṃ paccayabhūto).
Cảnh thủ tức là pháp năng duyên của tứ thủ (Upādānānaṃ paccayabhūto).
Xúc hiệp thế như nhãn xúc... ý xúc, là cảnh của lậu của thủ, bị pháp lậu, pháp thủ biết được nên gọi là xúc cảnh lậu cảnh thủ.

D.III. Dasuttarasutta.
Kho Tàng Pháp Học. 
Tỳ Khưu Giác Giới biên soạn

Budsas
[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
Reply
#4
[4] Một pháp cần được đoạn trừ (Pahātabbadhammo):

"Ngã mạn" (Asmimāno).

Ngã mạn là sự chấp ngã "Ta là"... chấp ngã đối với ngũ uẩn, như Sắc là ta, Ta là sắc, Thọ là ta, Ta là thọ v.v... cũng gọi là thân kiến, thuộc tà kiến.

D.III. Dasuttarasutta.


Budsas

D.III. Dasuttarasutta.
Kho Tàng Pháp Học. 
Tỳ Khưu Giác Giới biên soạn
[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
Reply
#5
[5] Một pháp thuộc phần hạ liệt (Hānabhāgiyadhammo):

"Không khéo tác ý" (Ayoniso manasikāro).

Không khéo tác ý, còn gọi là không như lý tác ý, tức là sự ngộ nhận, sự suy xét sai lệch, sự nhận thức các pháp không đúng, không tương ưng với trí tuệ chánh kiến. Như đối với pháp hữu vi là vô thường mà nghĩ là thường (anicce niccasaññī) v.v... Hoặc đối với cảnh đến mà không suy xét bằng trí tuệ nên phiền não phát sanh.

D. III. Dasuttarasutta.

[6] Một pháp thuộc phần thù thắng (Visesabhāgiyadhammo):

"Khéo tác ý" (Yonisomanasikāro)

Khéo tác ý, hay còn gọi là như lý tác ý, tức là sự suy xét các pháp bằng trí tuệ, nhận thức bằng chánh kiến. Như pháp hữu vi là vô thường thì nhận thấy là vô thường (anicce aniccasaññī), hoặc khi gặp cảnh, dùng trí suy xét theo đường lối đúng đắn khiến tăng trưởng thiện pháp ngăn chặn bất thiện pháp sanh khởi.

D.III. Dasuttarasutta; S.V.2,30; A.I.11,31; It.9.

[7] Một pháp khó thể nhập (Duppaṭivijjhadhammo):

"Vô gián tâm định" (Ānantariko ceto samādhi).

Theo Atthakathā (Sớ giải), tâm quả siêu thế (phala) nối tiếp tâm đạo, ấy gọi là vô gián tâm định.

D.III. Dasuttarasutta.

[8] Một pháp cần sanh khởi (Uppādetabbadhammo):

"Bất động trí (Akuppaṃ ñāṇaṃ).

Bất động trí ở đây nên biết là trí tuệ thuộc quả siêu thế (phala paññā). Theo sớ giải kinh Dasut-tarasutta.
Siêu thế quả trí không thể bị năng lực khác làm cho chuyển động biến hoại, cho dù như bậc hữu học còn tái sanh ở cõi khác khi sanh ra, trí siêu thế của vị ấy cũng không biến thái.

D.III. Dasuttarasutta.

Budsas

D.III. Dasuttarasutta.
Kho Tàng Pháp Học. 
Tỳ Khưu Giác Giới biên soạn
[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
Reply
#6
[9] Một pháp cần thắng tri (Abhiññeyyadhammo):


"Tất cả chúng sanh duy tồn nhờ vật thực" (Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā).
Có bốn pháp vật thực là đoàn thực, xúc thực, tư niệm thực và thức thực. Nhờ bốn thực ấy làm duyên, trợ sanh và nuôi dưỡng cho nên có thân danh sắc này và được duy trì kế tục.

Theo D.III Saṅgītisutta, có nói thêm một pháp cần thắng tri là: "Tất cả chúng sanh duy tồn nhờ hữu vi" (Sabbe sattā Saṅkhāraṭṭhitikā).
Pháp hữu vi hay pháp hành (Saṅkhāra) ở đây được nói đến trong ý nghĩa duyên (Paccaya) [paccayo eva kathito' ti sambandho]. Theo sớ giải ṭīkā.

[10] Một pháp cần tác chứng (Sacchikātabadhammo):

"Bất động tâm giải thoát" (Akuppā cetovimutti).
Bất động tâm giải thoát, ở đây chỉ cho sự giải thoát bằng quả vị A-la-hán (Arahattaphalavimutti). Sự giải thoát này gọi là bất động vì vị A-la-hán đã đoạn tận mọi phiền não, và do đó tâm giải thoát này không bị các nghịch pháp làm chao động. Theo Atthakathā và Tīkā.
Budsas

D.III. Dasuttarasutta.
Kho Tàng Pháp Học. 
Tỳ Khưu Giác Giới biên soạn
[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
[-] The following 1 user Likes Xí Xọn's post:
  • anattā
Reply
#7
CHƯƠNG PHÁP HAI CHI


[11] Hai pháp đa tác dụng (Bahukārā dhammā):

1. Ức niệm (Sati), sự ghi nhớ, sự nhận biết, sự ghi nhận rõ từng sự kiện đang diễn ra, như đang đi, đứng, nằm, ngồi biết rõ đang đi, đứng, nằm, ngồi đang thở vô hoặc thở ra biết rõ đang thở vô hoặc thở ra...

2. Tỉnh giác (Sampajañña) trí hiểu rõ, biết rõ, liễu tri các pháp, như thấy biết danh sắc là vô thường v.v... hay thấy biết sự việc lợi hại v.v... (xem bốn pháp tỉnh giác - Sampajañña [ 220]).

D.III.273 dasuttarasutta, A.I.9


Budsas.org
[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
[-] The following 1 user Likes Xí Xọn's post:
  • anattā
Reply
#8
[12] Hai pháp cần tu tập (Bhāvetabbā-dhammā):

1. Chỉ tịnh (Samatha) là thiền vắng lặng, pháp môn tu tập lấy 40 nghiệp xứ - Kammaṭṭhāna làm đề mục, sự tu tập này giúp chế ngự năm triền cái và an trú các loại tâm định.
Xem 40 nghiệp xứ [493]
Xem 5 triền cái [263]
Xem 3 loại tâm định [90].
2. Minh sát (Vipassanā), tức là thiền quán, thiền tuệ, pháp môn tu tập dựa trên đề mục 4 niệm xứ để giác ngộ níp-bàn chứng đạo quả. Xem 4 niệm xứ [165].

D.III.273, A.I60.

[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
Reply
#9
[13] Hai pháp cần biến tri (Pariññeyyādhammā):

1. Danh (Nāma), tức là pháp thực tính phi sắc - Arūpī dhamma, gồm 4 danh uẩn là Thọ, Tưởng, Hành và Thức, nói cách khác tức là tâm và tâm sở. níp-bàn cũng là pháp danh, nhưng là danh pháp vô vi, ngoại uẩn.

2. Sắc (Rūpa), tức là pháp thực tính thuộc vật chất chỉ sắc uẩn, gồm 28 sắc pháp. Cũng gọi là pháp sắc - rūpī dhamma).

D .III. Dasuttarasutta; Dhs. 193, 245.

Budsas,org                        
[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
[-] The following 1 user Likes Xí Xọn's post:
  • anattā
Reply
#10
[14] Hai pháp cần được đoạn trừ (Pahātabbādhammā):


1. Vô minh (Avijjā), sự si mê, sự dốt nát, sự mù quáng của tri kiến, không hiểu biết pháp đáng biết, như bất tri khổ, tập, diệt, đạo.
2. Hữu ái (Bhavataṇhā), sự tham muốn tái sanh, ái tham sanh hữu.

D. III. Dasuttarasutta ; A.II.246 .

[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
Reply
#11
[15] Hai pháp thuộc phần hạ liệt (Hānabhāgiyādhammā):


1. Tánh khó dạy (Dovacassatā). Tánh cố chấp, cứng đầu, không chấp nhận lời dạy của người trí, dù được khuyên đúng pháp cũng không chịu nghe.
2. Có bạn xấu (Pāpamittatā). Thích giao du, thân cận, kết bạn với những kẻ thiếu niềm tin, ác giới, ác tuệ.

D. III. Dasuttarasutta, Vbh.359.

[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
Reply
#12
[16] Hai pháp thuộc phần thù thắng (Visesabhāgiyā dhammā):


1. Tính dễ dạy (Sovacassatā). Biết chấp nhận lời dạy bảo của người trí, sẵn sàng nghe lời khuyên nhắc đúng pháp.
2. Có bạn tốt (Kalyānamittatā). Thích giao du, thân cận, kết bạn với người có niềm tin, có chánh kiến, có giới hạnh, có trí tuệ.

D. III. Dasuttarasutta, Vbh.359.

[17] Hai pháp khó thể nhập (Duppaṭivijjhā dhammā):

1. Nhân duyên làm uế nhiễm chúng sanh (Yo hetu paccayo sattānaṃ saṅkilesikāya), tức là những yếu tố gây tác hại tinh thần, như là các pháp xấu, pháp ác, pháp bất thiện, phi diệu pháp... Những sự kiện ấy đối với một người tầm thường thiểu trí khó nhận thức, không hiểu được.
2. Nhân duyên làm thanh tịnh chúng sanh (Yo hetu paccayo sattānaṃ visuddhiyā), tức là những yếu tố giúp tiến hóa trong sạch tinh thần, như là những thiện pháp, những đức tính tốt, những diệu pháp... Những sự kiện ấy đối với một người tầm thường thiểu trí khó nhận thức, khó hiểu thấu đáo.

D.III. Dasuttarasutta.

[18] Hai pháp cần được sanh khởi (Uppādetabba dhammā):

1. Đoạn tận trí (Khaye ñāṇaṃ). Trí tuệ có khả năng đoạn tuyệt phiền não, tức là trí thánh đạo, trí tương ưng trong tâm đạo (Maggañāṇa).
2. Vô sanh trí (Anuppāde ñāṇaṃ). Trí tuệ có khả năng làm cho phiền não không sanh nữa, tức là trí thánh quả, trí tương ưng tâm quả siêu thế (Phalañāṇa).

D.III. Dasuttarasutta.pug.

[19] Hai pháp cần thắng tri (Abhiññeyyā dhammā):

Hai bản chất hay giới (Dhātu) là hai pháp cần tỏ ngộ, cần biết rõ:
1. Hữu vi giới (Saṅkhatā ca dhātu), là bản chất pháp hữu vi, tức là ngũ uẩn.
2. Vô vi giới (Asaṅkhatā ca dhātu), là bản chất pháp vô vi, pháp ngoại uẩn, níp-bàn.

D.III. Dasuttarasutta.

[20] Hai pháp cần tác chứng (Sacchikātabbā dhammā):

Chỉ hai pháp cần phải chứng đắc, đó là:
1. Minh (Vijjā). Đây là tam minh, tức Túc mạng minh, Sanh tử minh và Lậu tận minh.
2. Giải thoát (Mutti). Đây chỉ cho quả vị A-la-hán Arahattaphala.

D.III. Dasuttarasutta.
[Image: with-love-smiley-emoticon.gif]
Reply