IV- Pupphavagga
Phẩm Hoa
Pháp Cú số 44 – 59
44. Ai chinh phục (1) đất này (2).
Dạ ma (3), Thiên giới này? (4)
Ai khéo giảng Pháp cú (5),
Như người khéo hái hoa?
45. Hữu học (6) chinh phục đất,
Dạ ma, Thiên giới này.
Hữu học giảng Pháp cú,
Như người khéo hái hoa.
44. Who will comprehend this earth,
the world of Yama, and the gods?
Who will discern the well-taught Dhamma
as one who's skilled selects a flower?
45. One Trained will comprehend this earth,
the world of Yama, and the gods,
One Trained discerns the well-taught Dhamma
as one who's skilled selects a flower.
44. Ko imaṁ pathaviṁ vijessati yamalokañ ca imaṁ sadevakaṁ
Ko dhammapadaṁ sudesitaṁ kusalo puppham'iva pacessati.
45. Sekho paṭhaviṁ vijessati yamalokañ ca imaṁ sadevakaṁ
Sekho dhammapadaṁ sudesitaṁ kusalo puppha'iva pacessati.
Tích chuyện
Người đệ tử cao thượng chinh phục cái tự ngã này
Một lần nọ sau khi Đức Phật nghe các vị tỳ kheo nói với nhau về các địa phương đã đi qua, bàn luận về địa hình đất đai, thì ngài mới khuyên các vị là nên quán niệm về các thành phần điạ đại (đất) bên trong tự thân của mỗi người. Và Đức Phật đọc hai bài kệ trên.
Chú thích:
1. Thấu triệt -
Vijessati = attano ñaṇnena vijānissati - ai sẽ biết được do nhờ trí tuệ của chính mình? (Chú giải).
2. Quả địa cầu - là thân này. Ý nói ai sẽ thông suốt thực tướng của mình? Mình như thế nào, hiểu mình đúng như thế ấy.
3. Cảnh giới Dạ-Ma -
Yama, có nghĩa là bốn cảnh giới cùng cực, tức: khổ cảnh (thường gọi địa ngục), cảnh thú, cảnh ngạ quỉ (
peta), và cảnh A-Tu-La (
Asura). Theo Phật giáo, khổ cảnh hay địa ngục không trường tồn vĩnh cửu. Ðó là một trạng thái cùng cực, như hai cảnh giới thú và ngạ quỉ, trong ấy chúng sanh phải chịu khổ đau vì đã có hành động bất thiện, tạo nghiệp xấu, trong quá khứ.
4. Thế gian này - là cảnh người và sáu cảnh Trời (gọi là Trời dục, nghĩa là Trời trong cảnh Dục giới). Bảy cảnh giới ấy được xem là hữu phúc (
sugati).
Và Chư Thiên -
Devas, Trời, đúng nghĩa là những chúng sanh hữu phúc đang hưởng quả lành của những hành động thiện trong quá khứ. Các Ngài cũng không vĩnh cửu trường tồn, mà phải chết một ngày nào.
5. Dhammapada -- Con đường Giới hạnh: Lời chú giải ghi rằng danh từ này ám chỉ ba mươi bảy yếu tố dẫn đến Giác Ngộ (
Bodhipakkhiyadhamma. Ba mươi bảy bồ đề phần) là:
a). Tứ Niệm Xứ (satipaṭṭhāna) gồm:
Niệm thân (
kāyānupassanā)
Niệm thọ (
vedanānupassanā)
Niệm tâm (
cittānupassanā)
Niệm Pháp (
dhammānupassanā)
b). Tứ Chánh Cần (Sammappadhāna) gồm:
Tinh tấn ngăn ác pháp phát sanh (
saṁvarappadhāna)
Tinh tấn trừ ác pháp đã phát sanh (
pahānappadhāna)
Tinh tấn làm cho thiện pháp phát sanh (
bhāvanāppadhāna)
Tinh tấn tăng cường thiện pháp đã phát sanh (
anurakkhanāppādhāna)
c). Tứ Thần Túc hay Tứ Căn Thông (Iddhipāda) gồm:
Ý muốn làm (
chanda)
Tinh tấn (
viriya)
Tâm (
citta)
Quán trạch hay suy xét (
vimaṁsā)
d). Ngũ Căn (Indriya) gồm:
Tín hay niềm tin nơi Phật, Pháp, Tăng (
saddhā)
Tinh Tấn (
viriya)
Niệm (
sati)
Ðịnh (
samādhi) và
Tuệ (
paññā)
e). Ngũ Lực (Bala) gồm:
Tín (
saddhā)
Tinh tấn (
viriya)
Niệm (
sati)
Ðịnh (
samādhi)
Tuệ (
paññā)
f). Thất Giác Chi (Bojjhanga) gồm:
Niệm (
sati)
Trạch pháp (
dhammavicaya)
Tinh tấn (
viriya)
Phỉ (
pīti)
An tịnh (
passaddhi)
Ðịnh (
samādhi)
Xả (
upekkhā)
g). Bát Chánh Ðạo (Aṭṭhangikamagga) gồm:
Chánh kiến (
sammādiṭṭhi)
Chánh tư duy (
sammā saṁkappa)
Chánh ngữ (
sammā vācā)
Chánh nghiệp (
sammā kammanta)
Chánh mạng (
sammā ājīva)
Chánh tinh tấn (
sammā vāyāma)
Chánh niệm (
sammā sati)
Chánh định (
sammā samādhi)
6. Người trong thời kỳ còn tu học - Theo đúng căn nguyên, danh từ
Sekha có nghĩa người còn đang ở trong thời kỳ được huấn luyện, người đang được đào tạo.
Sekha là người đệ tử còn trong khoảng ba từng thánh đầu tiên, tức từ Tu-Ðà-Hườn đến A-Na-Hàm, đang tu học để thành tựu thánh quả cuối cùng là A-La-Hán quả. Khi đã hoàn toàn tận diệt mọi dây trói buộc (
saṁyojana, thằng thúc) và đắc quả A-La-Hán, vị ấy được gọi là
Asekha, đã hoàn toàn thuần thục, không còn gì để được huấn luyện nữa vì đã hoàn tất mỹ mãn công trình tu học.
Người đệ tử được đào luyện đầy đủ (
asekha) thật sự tự hiểu biết thực tướng của mình và thông suốt chơn tướng của thế gian.